IRC, een nieuw handicapsysteem in Nederland

Internationaal zijn er 3 handicap systemen erkend, naast de in Nederland reeds bekende IMS en ORC Club is dat het IRC.

Op verzoek van vele, meestal internationaal varende, wedstrijdzeilers is de IRC nu ook in Nederland geïntroduceerd. Een voordeel is dat buitenlandse zeilers nu makkelijker aan Nederlandse wedstrijden kunnen deelnemen, en dat de topzeilers niet meer hun boot hoeven te optimaliseren voor 2 handicap systemen. Voor degene die nog niet bekend zijn met het systeem volgt hier een korte uitleg.

Geschiedenis

De IRC is een ontwikkeling van het vroegere ‘Channel Handicap System’ een formule die door de Fransen en de Engelsen is opgezet om tegen elkaar te kunnen zeilen. Destijds was het een eenvoudige aanvulling op de IOR, bedoeld voor de clubracer en vergelijkbaar met onze toenmalige NKK. Omdat het IMS in Engeland niet aansloeg, is het IRC doorontwikkeld tot een volwaardig handicap systeem en is het in 2003 door de ISAF erkend als internationale  regel. Alhoewel de nationale zeilverbonden, in de meeste gevallen de administratie en de aanvragen voor hun rekening nemen worden de handicaps uitsluitend in Frankrijk en Engeland berekend. IRC is overigens geen afkorting maar gewoon de naam van de formule.

De formule

De IRC formule is een geheime formule. Hiermee probeert men te voorkomen dat schepen speciaal voor IRC ontworpen kunnen worden. De door de eigenaar ingeleverde gegevens worden gecontroleerd en in het IRC programma gevoerd. Uit het programma komt 1 getal het TCC. De meetbrieven worden niet openbaar gepubliceerd om te voorkomen dat de formule wiskundig kan worden berekend. Wel is het mogelijk om individuele meetbrieven van concurrenten op te vragen, of om proefmeetbrieven aan te vragen indien men iets aan het schip wil veranderen.

Vrijwel alle type kielboten kunnen IRC gemeten worden van open dagboot tot Maxi met kantelkiel.  Wel is het zo, dat het IRC is altijd trouw is gebleven aan de oorspronkelijke doelgroep, en krijgen ‘standaard’ cruiser/racers een iets gunstiger handicap dan de meer extreme ontwerpen.
Een IRC meting aanvragen

Om de kosten zo laag mogelijk te houden wordt een IRC meting in principe door de eigenaar zelf gedaan. Men vult een aanvraagformulier in en stuurt dit op naar de betreffende instantie. Dit jaar is dat voor Nederlanders nog de RORC in Engeland, maar het plan is er omdat vanaf volgend jaar via het KNWV te laten verlopen. Ook wordt het dan mogelijk om, tegen betaling hulp van een KNWV meter in te roepen.

Het aanvraagformulier is op te vragen via het Internet. Dit is een vragenlijstje waar de afmetingen, type kiel, romp tuig etc. ingevuld moeten worden.
Het formulier is hier rechtstreeks te downloaden
De meeste vragen spreken voor zichzelf en zijn voorzien van duidelijke afbeeldingen, veel maten zijn van een ORC meetbrief af te halen of op te vragen bij de zeilmaker of de werf. Hierbij nog wat aanwijzingen voor de wat ingewikkeldere metingen.
Het meten van de romp

De meest lastige maten zijn die van de overhangen, het makkelijkst zijn deze te meten door een loodlijntje over de spiegel en boeg te hangen en de maten te meten via een drijvend latje. Een bijbootje is hierbij wel handig, maar van een lage steiger gaat het ook.

Voor het gewicht en de andere maten worden meestal de opgaven van de werf gebruikt. Aangezien deze in de praktijk nogal kunnen afwijken worden deze door het IRC meestal gecorrigeerd naar de maten die zij rechtstreeks van de ontwerper, bouwer of een lokale meter hebben verkregen. De gewichten van productie schepen kunnen nogal wat van elkaar afwijken, 10% tussen de lichtste en de zwaarste van één type is niet ongebruikelijk. Indien u denkt dat uw boot zwaarder is dan de gemiddelde van dat type kan het gunstig zijn de boot officieel te laten wegen.
Het meten van het tuig

De tuigmaten zijn het makkelijkst van een ORC meetbrief te halen of op te vragen bij de zeilmaker. Afwijkend van de ORC maten moeten ook de voorstaglengte en de lengte van het voorlijk van de grootste genua opgegeven worden. De voorstaglengte kan eenvoudig gemeten worden door een rekvrij (kevlar) lijntje langs het voorstag te hijsen en deze even te merken op de juiste lengte. Een diagram is te vinden op de IRC website.

Overige

Naast de ‘harde’ afmetingen van de invullijst werkt het IRC ook nog met ‘Boat factors’. Deze factoren geven vergoedingen voor toerelementen aan de boot die nadelig zijn voor de snelheid, zoals teak dek, koelkasten, een tuig zonder bakstagen etc. Voor items die niet standaard bij de boot horen, is het verstandig deze naast het invullijstje erbij te vermelden. Van vrijwel alle productie boten zitten de gegevens in de database van het IRC, voor one-off’s en klassiekers uiteraard niet. Hiervoor is het daarom verstandig tekeningen en foto’s van de boot me te sturen. In ieder geval een zeilplan en een interieurplan.

Endorsed

Voor bepaalde belangrijke wedstrijden als b.v. de ‘Commodores Cup’ wordt een endorsed meting gevraagd. Dit houdt in dat de gegevens op de meetbrief door een officiële instantie gecontroleerd zijn geworden. In sommige gevallen moet de boot hiervoor ook gewogen worden. Voor meer informatie zie de NZC website.

Vragen over het invullen van het formulier kan U stellen aan irc@noordzeeclub.nl of aan uw lokale KNWV meter.
Op het water

De eenvoud is één van de sterkste punten van het IRC; uw berekende tijd is eenvoudigweg uw gezeilde tijd vermenigvuldigd met het TCC. Een boot met een hoger handicap getal moet dus ook harder, in tegenstelling tot de GPH van de ORC.

Een boot met een rating van 1.100 heeft na een uur gezeilde tijd dus een berekende tijd van 1:06 uur en een boot met een rating van 0.900 heeft na een uur zeilen een berekende tijd van 54 minuten. Iedere 0.001 punt ratingverschil is ongeveer 3 seconden per uur.

Arthur Peltzer